I. MỞ ĐẦU

Trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với những thách thức lớn về biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, cạn kiệt tài nguyên và áp lực đô thị hóa, phát triển “xanh – sạch – bền vững" đã trở thành xu thế tất yếu của các quốc gia và địa phương trên thế giới. Tại Việt Nam, Đảng và Nhà nước đã xác định tăng trưởng xanh, phát triển bền vững là định hướng chiến lược quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đối với Thành phố Đồng Nai – địa phương nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, có tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh – yêu cầu xây dựng đô thị xanh, sạch, bền vững càng trở nên cấp thiết. Những năm gần đây, Đồng Nai đang từng bước chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sống của người dân và xây dựng đô thị văn minh, hiện đại.

Theo quy hoạch phát triển giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đồng Nai định hướng phát triển theo mô hình tăng trưởng xanh, công nghiệp công nghệ cao, logistics và đô thị thông minh. Tầm nhìn đến năm 2050, tỉnh Đồng Nai phấn đấu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2035, đến năm 2050 Đồng Nai đi đầu trong phát triển công nghiệp công nghệ cao, có hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, thông minh, hiện đại; là trung tâm giao thương quốc tế, du lịch, dịch vụ gắn với các đô thị đẳng cấp quốc tế, nơi tập trung trí thức và nhân tài, lấy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn là trọng tâm góp phần hoàn thành mục tiêu phát thải ròng bằng “0". Phát triển hài hòa, người dân có cuộc sống phồn vinh, hạnh phúc, không ai bị bỏ lại phía sau. Quốc phòng, an ninh, chủ quyền quốc gia, trật tự an toàn xã hội được bảo đảm vững chắc.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình phát triển cũng đặt ra nhiều vấn đề về ô nhiễm môi trường, thiếu không gian xanh, áp lực hạ tầng kỹ thuật và xử lý chất thải đô thị. Chính vì vậy, xây dựng trụ cột “xanh – sạch – bền vững" gắn với đặc thù thành phố Đồng Nai không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là giải pháp chiến lược nhằm bảo đảm phát triển lâu dài, nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng sống của nhân dân. Do đó, để phát triển nhanh - bền vững, địa phương cần tiếp tục đổi mới tư duy quản lý, nâng cao chất lượng quy hoạch, tăng cường bảo vệ môi trường và phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị cùng toàn xã hội trong xây dựng Đồng Nai xanh hơn, hiện đại hơn và đáng sống hơn trong tương lai.

II. THỰC TRẠNG XÂY DỰNG TRỤ CỘT “XANH – NHANH – BỀN VỮNG" TẠI ĐỒNG NAI

1. Những kết quả đạt được

Trước tiên Đồng Nai phát triển nhanh về công nghiệp và hạ tầng: Trong nhiều năm qua, Đồng Nai luôn nằm trong nhóm các địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển công nghiệp và thu hút đầu tư nước ngoài. Thực tế, quỹ đất công nghiệp hiện hữu của Đồng Nai đang dần được lấp đầy. Các KCN lớn ở khu vực phía Nam của thành phố Đồng Nai có tỷ lệ cho thuê cao, trong khi nhu cầu mở rộng sản xuất của doanh nghiệp ngày càng tăng. Cụ thể, trên địa bàn thành phố hiện có 89 KCN được quy hoạch với diện tích trên 39 ngàn héc ta. Trong đó có 58 KCN đã được thành lập, 44 KCN đang hoạt động, tỷ lệ lấp đầy là 76%; hiện đã có 51 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Đồng Nai với tổng số vốn đầu tư hơn 45 tỷ USD. Đặc biệt, dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành được triển khai đã mở ra cơ hội rất lớn để Đồng Nai phát triển logistics, thương mại, dịch vụ và đô thị hiện đại. Hệ thống giao thông kết nối vùng như cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây, Vành đai 3, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu… đang tạo động lực phát triển mới cho địa phương.

Bên cạnh đó, Thành phố đang từng bước xây dựng nền tảng phát triển xanh: Song song với phát triển kinh tế, Đồng Nai đã chú trọng công tác bảo vệ môi trường và phát triển không gian xanh đô thị. Toàn thành phố duy trì tỷ lệ che phủ cây xanh khoảng trên 50%. Đây là một trong những địa phương có tỷ lệ cây xanh khá cao trong khu vực Đông Nam Bộ. Thành phố cũng tập trung phát triển công viên, hành lang ven sông Đồng Nai, chỉnh trang đô thị và xây dựng các tuyến đường “sáng – xanh – sạch – đẹp". 100% khu công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn môi trường; nhiều doanh nghiệp từng bước chuyển sang mô hình sản xuất xanh và tiết kiệm năng lượng.

Ngoài ra, địa phương cũng triển khai mạnh mẽ chuyển đổi số và đô thị thông minh được đẩy mạnh: Đồng Nai đang triển khai nhiều giải pháp chuyển đổi số trong quản lý nhà nước và xây dựng đô thị thông minh; bước đầu vận hành trung tâm điều hành đô thị thông minh; ứng dụng công nghệ trong giám sát giao thông, phản ánh hiện trường và quản lý môi trường đô thị. Nhiều thủ tục hành chính được thực hiện trên môi trường số, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ cho người dân và doanh nghiệp.​

III. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA

Thứ nhất, áp lực môi trường từ quá trình phát triển nhanh: Là thành phố công nghiệp lớn và có thời gian nhiều thập kỉ, Đồng Nai đang đối mặt với nhiều nguy cơ ô nhiễm môi trường từ hoạt động sản xuất, giao thông và đô thị hóa. Một số khu vực còn xảy ra tình trạng ô nhiễm nguồn nước, ngập úng cục bộ và áp lực xử lý rác thải sinh hoạt ngày càng tăng. Hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt đô thị còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển thực tiễn.

Thứ hai, chất lượng tăng trưởng chưa thật sự đồng đều: Mặc dù tăng trưởng nhanh, nhưng việc phát triển giữa các khu vực trong tỉnh chưa đồng đều; một số nơi phát triển hạ tầng chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa. Chất lượng không gian sống, cây xanh công cộng và dịch vụ đô thị tại một số địa bàn còn hạn chế.

Thứ ba, thách thức về nguồn nhân lực và chuyển đổi số: Quá trình chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao, kỹ năng số và tư duy quản trị hiện đại. Trong khi đó, một bộ phận cán bộ, doanh nghiệp và người dân chưa thích ứng nhanh với yêu cầu chuyển đổi mới. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với các địa phương có tốc độ công nghiệp hóa cao như Đồng Nai. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những thách thức lớn đối với địa phương hiện nay.

Thứ tư, yêu cầu phát triển nhanh nhưng phải bền vững: Đồng Nai đang đứng trước áp lực vừa phải tăng trưởng nhanh để tận dụng cơ hội từ Cảng Hàng không Quốc tế Long Thành và liên kết vùng, vừa phải bảo đảm yếu tố bền vững về môi trường, xã hội và chất lượng sống. Nếu không kiểm soát tốt quy hoạch và môi trường, tốc độ phát triển nhanh có thể tạo áp lực lớn lên hạ tầng và tài nguyên.

IV. ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG TRỤ CỘT “XANH – NHANH – BỀN VỮNG"

Trước tiên, hoàn thiện quy hoạch phát triển theo hướng xanh và hiện đại

Đồng Nai cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy hoạch theo hướng phát triển đô thị xanh, công nghiệp công nghệ cao và đô thị thông minh; quy hoạch cần bảo đảm đồng bộ giữa phát triển công nghiệp, giao thông, dân cư và hạ tầng môi trường. Ưu tiên mở rộng không gian xanh, công viên công cộng, hành lang ven sông và các khu đô thị sinh thái.. đẩy nhanh tiến độ xây dựng các dự án xử lý nước thải sinh hoạt tập trung tại các đô thị lớn. Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, sản xuất tuần hoàn và tiết kiệm năng lượng. Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động xả thải của các cơ sở sản xuất, khu công nghiệp và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm pháp luật về môi trường.

Hai là, đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng: Khuyến khích phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ logistics hiện đại. Ưu tiên thu hút các dự án sử dụng công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và thân thiện môi trường. Từng bước giảm phụ thuộc vào mô hình tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên và lao động giá rẻ.

Ba là, tăng tốc chuyển đổi số đồng bộ và cải cách hành chính: Đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh và ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước. Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ nhằm tạo môi trường đầu tư thuận lợi cho doanh nghiệp. Ứng dụng dữ liệu số trong quản lý giao thông, môi trường, quy hoạch và cảnh báo thiên tai.

Bốn là, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực gắn với đổi mới về tư duy quản lý, phương thức điều hành và chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh nhưng bền vững trong giai đoạn mới.

 Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics, chuyển đổi số và quản trị hiện đại là giải pháp trọng tâm. Phát huy vai trò của các trường chính trị, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp trong đào tạo kỹ năng mới cho người lao động.

Trước hết, quá trình chuyển đổi số đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao, kỹ năng số, khả năng thích ứng công nghệ và tư duy quản trị hiện đại. Trong khi đó, chất lượng nguồn nhân lực tại một số lĩnh vực vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn; thiếu đội ngũ lao động chất lượng cao trong các ngành công nghệ số, logistics, quản trị dữ liệu, tự động hóa và kinh tế xanh.

Đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, mặc dù đã từng bước tiếp cận công nghệ số và cải cách hành chính điện tử, song ở một số nơi vẫn còn tình trạng ngại thay đổi phương thức làm việc truyền thống, kỹ năng sử dụng nền tảng số chưa đồng đều, khả năng khai thác dữ liệu và ứng dụng công nghệ trong quản lý chưa cao. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai chính quyền số, đô thị thông minh và cải cách hành chính.

Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc chuyển đổi số còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về nguồn vốn, nhân lực công nghệ thông tin và năng lực quản trị hiện đại. Một số doanh nghiệp chưa mạnh dạn đầu tư công nghệ sạch, tự động hóa hoặc chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng xanh và tuần hoàn do chi phí đầu tư ban đầu lớn.

Bên cạnh đó, một bộ phận người dân chưa thích ứng nhanh với môi trường số; kỹ năng sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và khai thác tiện ích số còn hạn chế. Khoảng cách về kỹ năng số giữa khu vực đô thị và nông thôn vẫn còn tồn tại.

Năm là, phát huy đặc thù và lợi thế riêng của Đồng Nai: Đồng Nai cần tận dụng hiệu quả lợi thế vị trí trung tâm kết nối vùng Đông Nam Bộ, hệ thống giao thông chiến lược và Cảng Hàng không Quốc tế Long Thành để phát triển nhanh nhưng bền vững. Đồng thời, cần khai thác hiệu quả hệ sinh thái sông Đồng Nai, phát triển đô thị ven sông, du lịch sinh thái và nâng cao chất lượng sống của người dân. Đầu tư xây dựng hình ảnh Đồng Nai là địa phương “công nghiệp hiện đại – đô thị xanh – phát triển nhanh – bền vững".

Sáu là, xác định các nhóm nhiệm vụ trong tâm: Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của người dân, doanh nghiệp.

Trước hết, cần đẩy mạnh tuyên truyền sâu rộng về vai trò của phát triển xanh, kinh tế xanh, tiêu dùng xanh và lối sống thân thiện với môi trường thông qua nhiều hình thức phong phú, đa dạng như: truyền thông số, mạng xã hội, hệ thống truyền thanh cơ sở, các phong trào thi đua, hội thi, tọa đàm, sinh hoạt chuyên đề tại khu dân cư, cơ quan, trường học và doanh nghiệp.

Nội dung tuyên truyền cần tập trung vào những vấn đề thiết thực, gần gũi như: phân loại rác tại nguồn, hạn chế rác thải nhựa, tiết kiệm điện – nước, sử dụng năng lượng sạch, bảo vệ nguồn nước, giữ gìn mỹ quan đô thị và xây dựng nếp sống văn minh nơi công cộng.

Đối với doanh nghiệp, cần tăng cường tuyên truyền và vận động thực hiện sản xuất sạch hơn, áp dụng công nghệ thân thiện môi trường, tiết kiệm năng lượng và thực hiện đầy đủ trách nhiệm xã hội trong công tác bảo vệ môi trường. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp xây dựng mô hình “nhà máy xanh", “khu công nghiệp xanh", hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng bền vững.

Bên cạnh công tác tuyên truyền, cần phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên trong thực hiện các phong trào bảo vệ môi trường tại cơ quan, đơn vị và địa phương. Qua đó tạo sức lan tỏa tích cực trong cộng đồng dân cư. Ngoài ra, cần tăng cường sự phối hợp giữa chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội, cơ sở giáo dục và doanh nghiệp trong xây dựng văn hóa ứng xử với môi trường; từng bước hình thành ý thức tự giác, trách nhiệm cộng đồng trong xây dựng Đồng Nai phát triển xanh, sạch và bền vững.

V. KẾT LUẬN

Xây dựng trụ cột “xanh – nhanh – bền vững" là yêu cầu tất yếu đối với Đồng Nai trong giai đoạn hiện nay. Đây không chỉ là mục tiêu phát triển kinh tế mà còn là chiến lược nâng cao chất lượng sống, bảo vệ môi trường và xây dựng địa phương phát triển hiện đại, văn minh. Với vị trí chiến lược, tiềm năng phát triển lớn và quyết tâm chính trị cao, Đồng Nai có điều kiện thuận lợi để trở thành trung tâm công nghiệp, logistics và đô thị hiện đại của khu vực Đông Nam Bộ. Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận của nhân dân và định hướng phát triển đúng đắn, Đồng Nai có điều kiện thuận lợi để trở thành địa phương phát triển năng động, hiện đại, xanh và bền vững của khu vực Đông Nam Bộ trong thời gian tới.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Nai (2026), Nghị quyết số 05/NQ-HĐND ngày 27/02/2026 về điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Đồng Nai thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

2. Báo Đồng Nai điện tử (2026), “Quy hoạch các vùng kinh tế gắn với tăng trưởng xanh, bền vững", truy cập tại: Báo Đồng Nai điện tử

ThS. Trịnh Thị Tình

Giảng viên Khoa Xây dựng Đảng – Trường Chính trị Thành phố